Żelkowo
Żelkowo - wieś w gminie Główczyce. Ostatnią właścicielką Żelkowa (Wendisch Silkow) była hrabina Margarete Gräfin von Schwerin, która 10 marca 1945 r.została zastrzelona przez żołnierza rosyjskiego. Polscy mieszkańcy Żelkowa założyli cmentarz na północnym skraju wsi, na zboczu wzniesienia, na szczycie którego stoi poniemiecki obelisk z ociosanych granitowych bloków, poświęcony wojnie prusko - francuskiej w latach 1870-1871 lub poległym w tej wojnie mieszkańcom wsi. Dla upamiętnienia zmarłych mieszkańców parafii Wendisch Silkow odsłonięto w 2002 r., na jednej ze ścian kościoła parafialnego, tablicę pamiątkową z napisem w języku polski i niemieckim : NA CZEŚĆ ZMARŁYCH DAWNYCH MIESZKAŃCÓW PARAFII ZELKOWA - 2002. Przy południowej ścianie kościoła znajduje się pomnik, upamiętniający zmarłych i poległych mieszkańców Żelkowa i okolic w I wojnie światowej.
Cmentarz dawnych mieszkańców wsi znajduje się na zachodnim skraju wsi, po lewej stronie piaszczystej drogi, prowadzącej dawniej do mostu na rzece Łupawa. Zarówno most jak i stary cmentarz, który był posadowiony na planie prostokąta o powierzchni ok. 4200m2,nie zachowały się do naszych czasów . Plan posadowienia cmentarza jest czytelny dzięki granitowym kamieniom. Wejście na tren cmentarza było od strony północno-wschodniej. Brak śladów mogił i większych elementów nagrobków. Zachowało się jedynie kilka granitowych podstaw pod żeliwne krzyże i dwa ociosane granitowe bloki, które mogły być fragmentami większego nagrobka lub ktoś oznaczył za ich pomocą miejsce dawnego grobu rodzinnego. Cały teren cmentarza został wchłonięty przez otaczający go las. Tylko w/w ślady świadczą o miejscu grzebania ludzi w tym miejscu.
| Nazwisko | Imię | Tytuł / oznaczenie | Data urodzenia | Data śmierci |
|---|---|---|---|---|
| Bonin | Heinz | Ist den Fliegertod gestorben. | --.--.---- | --.--.---- |
| Röske | Wilhelm | Gutsinspektor | --.--.---- | --.--.1937 |
| Hildebrandt | Karl | Zginął tragicznie- wjechał zaprzęgiem pod pociąg. | --.--.---- | --.--.1927 |
| von Schwerin | Gustav | Właściciel Żelkowa. | --.--.---- | --.--.1937 |
Lista dzieci zmarłych na dyfteryt (błonica) w Wendisch Silkow, w latach 1886-1887.1
Kinder von Heirnich Noffz,
Kinder von Karl Krause,
Kinder von Hermann Horn,
Kinder von Eduard August Paeth,
Tochter von Wilhelmine Geicke
Sohn von Bernhard Wentzlaff,
Tochter des Robert Geicke,
Kinder von Karl Eick,
Sohn von Wilhelm Reimann,
Söhne von Ferdinand Bonke,
Sohn von Heinrich Pollex,
Söhne von Wilhelm Halfpap,
Kinder von Karl Stritzel,
Söhne von Ernst Czirr,
Sohn von Karl Wilke,
Sohn von Adeline Paeth,
Kinder von Franz Noffke,
Sohn von Wilhelmine Fedder, geb. Noggatz.
Mieszkańcy Wendisch Silkow [Żelkowo] zastrzeleni przez żołnierzy radzieckich w marcu 1945 r.2
Eick Maria
Klick Leberecht
Krause Otto
Lüdke Karl
Manzeck Wilhelm
Meschke Gustav
Pupp Otto
Schlawin Hugo
von Schwerin Margarete Gräfin
Źródło:
1. http://www.wendisch-silkow.de/Geschichte/Chronologie/chronologie.html
2. http://www.wendisch-silkow.de/Geschichte/Flucht_und_Vertreibung/Opfer_des_2__Weltkriegs/opfer_des_2__weltkriegs.html
